یکی از تعیینکنندهترین عوامل در سرعت و هزینه ترخیص کالا از گمرک، مسیری است که اظهارنامه بازرگان در آن قرار میگیرد. مسیر سبز گمرک به معنای حداقل بازرسی و سریعترین مسیر ترخیص است، در حالی که مسیرهای زرد و قرمز به ترتیب بررسی اسنادی دقیقتر و بازرسی فیزیکی کامل کالا را در پی دارند.
مسیر سبز چیست؟
در مسیر سبز، اظهارنامه با حداقل بازرسی اسنادی و بدون نیاز به بازرسی فیزیکی کالا ترخیص میشود. این مسیر معمولاً به بازرگانانی با سابقه خوب، کالاهای کمریسک و اظهارنامههای کاملاً منطبق با سوابق گمرکی اختصاص مییابد.
مسیر زرد چیست؟
در این مسیر، کارشناسان گمرک اسناد اظهارنامه را با دقت بیشتری بررسی میکنند اما نیازی به بازرسی فیزیکی کامل محموله نیست. این مسیر معمولاً برای مواردی با ریسک متوسط اعمال میشود.
مسیر قرمز چیست؟
مسیر قرمز شامل بازرسی فیزیکی کامل کالا توسط کارشناسان گمرک است. بازرگانانی که تازه کارت بازرگانی دریافت کردهاند، کالاهای پرریسک، یا اظهارنامههایی با مغایرت در ارزشگذاری، معمولاً در این مسیر قرار میگیرند.
عوامل مؤثر در تعیین مسیر ارزیابی
- سابقه بازرگان در معاملات قبلی و میزان تطابق اظهارنامههای پیشین با واقعیت کالا
- نوع و کد تعرفه کالا و سابقه آن در فهرست کالاهای پرریسک
- کشور مبدأ کالا و سابقه تجاری آن کشور
- میزان مغایرت ارزش اظهارشده با ارزش مرجع در سامانه ارزشگذاری کالا (TSC)
راهکارهای عملی برای افزایش احتمال قرار گرفتن در مسیر سبز
- ثبت دقیق و صادقانه ارزش، تعداد و کد تعرفه کالا در تمام اظهارنامهها
- تکمیل سابقه معاملاتی منظم و بدون مغایرت در طول زمان
- همکاری با ترخیصکار رسمی که آشنایی کامل با رویههای محاسبه حقوق ورودی گمرکی دارد
- پرهیز از اظهار ارزش کمتر از واقع برای فرار از پرداخت حقوق ورودی، که ریسک قرارگیری در مسیر قرمز را در معاملات بعدی افزایش میدهد
آیا میتوان مسیر ارزیابی را از قبل تغییر داد؟
مسیر ارزیابی توسط سامانه هوشمند مدیریت ریسک گمرک تعیین میشود و بازرگان نمیتواند مستقیماً آن را انتخاب کند؛ اما با ایجاد سابقه معاملاتی شفاف و بدون مغایرت در طول زمان، میتوان احتمال قرار گرفتن در مسیرهای سبز یا زرد را در معاملات آینده افزایش داد.
جمعبندی
مسیر ارزیابی گمرکی صرفاً یک تصادف اداری نیست، بلکه بازتابی از سابقه و شفافیت بازرگان در معاملات قبلی است. سرمایهگذاری بر دقت اسناد و صداقت در اظهار کالا، در بلندمدت هزینه و زمان ترخیص را برای هر بازرگان کاهش میدهد.
برای اطلاعات تکمیلی و منابع رسمی مرتبط با این موضوع، میتوانید به وبسایت رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران به آدرس https://www.irica.gov.ir مراجعه کنید.
سوالات متداول
چگونه اظهارنامه در مسیر سبز گمرک قرار میگیرد؟
این مسیر معمولاً بر اساس سابقه خوب بازرگان، کمریسک بودن نوع کالا و تطابق کامل اظهارنامه با سوابق قبلی توسط سامانه مدیریت ریسک گمرک تعیین میشود.
آیا بازرگان میتواند مسیر ارزیابی گمرکی خود را انتخاب کند؟
خیر، این مسیر توسط سامانه هوشمند مدیریت ریسک گمرک بر اساس معیارهای مختلف تعیین میشود و انتخاب مستقیم آن ممکن نیست.
چرا بازرگانان تازهکار بیشتر در مسیر قرمز قرار میگیرند؟
چون هنوز سابقه معاملاتی برای ارزیابی سطح ریسک آنها در سامانه گمرک ثبت نشده و بهصورت پیشفرض با احتیاط بیشتری بررسی میشوند.